Metoda liniowa EDGE, określana również jako technika trim lub resekcja brzeżna, należy do podstawowych technik chirurgicznej redukcji warg sromowych mniejszych. Jej istotą jest usunięcie nadmiaru tkanki wzdłuż wolnego brzegu wargi sromowej mniejszej, co pozwala jednocześnie zmniejszyć jej rozmiar, skorygować asymetrię oraz usunąć najbardziej przebarwioną część brzegu. Technika ta znajduje zastosowanie u pacjentek zgłaszających dolegliwości funkcjonalne, estetyczne lub mieszane, przy czym wybór metody operacyjnej powinien każdorazowo wynikać z indywidualnej anatomii, stopnia przerostu tkanek oraz oczekiwań pacjentki.
W literaturze anglojęzycznej określenie „edge technique” odnosi się do klasycznej resekcji brzeżnej warg sromowych mniejszych, znanej również jako metoda trim. Jest to jedna z dwóch głównych technik labioplastyki, obok resekcji klinowej, określanej jako wedge. W praktyce chirurgicznej metoda EDGE/TRIM polega na liniowym usunięciu zewnętrznego brzegu wargi sromowej mniejszej w celu zmniejszenia jej długości, poprawy konturu oraz redukcji widocznych przebarwień brzeżnych.
Znaczenie terminu EDGE wymaga precyzyjnego rozróżnienia. W kontekście chirurgii plastycznej i ginekologii estetycznej nie odnosi się on do urządzeń laserowych używanych w zabiegach nieinwazyjnych, lecz do konkretnej techniki operacyjnej. Właściwe rozumienie tej terminologii ma znaczenie zarówno dla kwalifikacji pacjentki, jak i dla omówienia spodziewanych efektów, ograniczeń oraz możliwych powikłań zabiegu.
Wskazania kliniczne i estetyczne
Do labioplastyki kwalifikowane są pacjentki zgłaszające różnorodne objawy wynikające z budowy, wielkości lub asymetrii warg sromowych mniejszych. Wskazania mogą mieć charakter funkcjonalny, estetyczny albo mieszany. Wśród najczęściej wymienianych problemów znajdują się asymetria warg sromowych, ból związany z wciąganiem warg do pochwy podczas współżycia, dyspareunia, świąd, trudności higieniczne, przewlekłe stany zapalne pochwy, nawracające infekcje dróg moczowych, ból podczas aktywności fizycznej, trudność w noszeniu obcisłej odzieży oraz zaburzenie kierunku strumienia moczu spowodowane budową warg.
Ostateczna kwalifikacja do zabiegu powinna uwzględniać anatomię pacjentki, zakres przerostu tkanek, charakter dolegliwości oraz oczekiwany efekt estetyczny. Nie istnieje jedna technika odpowiednia dla wszystkich pacjentek, dlatego decyzja o wyborze metody powinna być podejmowana indywidualnie, po konsultacji z chirurgiem doświadczonym w różnych wariantach labioplastyki.
Technika EDGE/TRIM
Klasyczna technika EDGE/TRIM pozostaje jedną z najczęściej stosowanych metod redukcji warg sromowych mniejszych. Zabieg polega na wycięciu nadmiaru tkanki wzdłuż wolnego brzegu wargi sromowej mniejszej. Linia cięcia przebiega brzeżnie, co umożliwia zmniejszenie długości całej wargi, wyrównanie asymetrii oraz usunięcie ciemniej zabarwionej krawędzi, która u części pacjentek stanowi istotny element niezadowolenia estetycznego.
Celem operacji jest takie ukształtowanie brzegu wargi sromowej mniejszej, aby został on zrównany z poziomem wargi sromowej większej lub nieznacznie cofnięty względem niej. W porównaniu z techniką klinową metoda EDGE/TRIM może być szczególnie użyteczna w przypadkach znacznego przerostu tkanek oraz wtedy, gdy pacjentce zależy na redukcji przebarwionego brzegu wargi.
Ograniczeniem techniki brzeżnej jest konieczność bardzo precyzyjnego zaplanowania przebiegu cięcia, zwłaszcza w okolicy łechtaczki. Nieprawidłowo poprowadzona resekcja może skutkować nieregularnym lub nieharmonijnym przejściem tkanek w tej okolicy. Dlatego wynik operacyjny zależy nie tylko od samego wyboru metody, ale również od doświadczenia operatora i dokładnego dostosowania zakresu resekcji do anatomii pacjentki.
Technika hybrydowa Edge-Wedge
Rozwinięciem klasycznych metod labioplastyki jest technika hybrydowa Edge-Wedge, opisana w piśmiennictwie jako połączenie resekcji klinowej warg sromowych mniejszych z dodatkową resekcją brzeżną bocznych części napletka łechtaczki. Jej założeniem jest jednoczesna redukcja protruzji warg sromowych mniejszych oraz poprawa konturu i projekcji okolicy napletka łechtaczki.
Opisana seria przypadków obejmowała retrospektywny przegląd dokumentacji pacjentek operowanych przez jednego chirurga, ze średnim okresem obserwacji wynoszącym 6 miesięcy. Do analizy nie włączano pacjentek poddanych zabiegom dotyczącym warg sromowych większych, wzgórka łonowego ani naprawy krocza. Kryteria włączenia spełniły 34 pacjentki, w tym 2 niepełnoletnie oraz 3 operowane wtórnie. U 30 pacjentek procedurę wykonano wyłącznie w znieczuleniu miejscowym.
Przebieg okołooperacyjny w tej grupie był niepowikłany. Po zabiegu u 2 pacjentek rozwinęła się infekcja drożdżakowa wymagająca leczenia przeciwgrzybiczego doustnego i miejscowego, natomiast u 1 pacjentki wystąpiło rozejście się rany wymagające rewizji chirurgicznej. Wszystkie pacjentki zgłosiły satysfakcjonujący wynik funkcjonalny i estetyczny. Należy jednak podkreślić, że dane te pochodzą z niewielkiej, jednoośrodkowej serii opisanej w formie streszczenia, a nie pełnego artykułu z długoterminową obserwacją. Wnioski dotyczące techniki Edge-Wedge należy zatem traktować jako wstępne.
Porównanie EDGE/TRIM i WEDGE
Technika EDGE/TRIM oraz technika WEDGE różnią się zakresem i przebiegiem resekcji. W metodzie brzeżnej usuwany jest zewnętrzny brzeg wargi sromowej mniejszej na dłuższym odcinku, co pozwala zmniejszyć jej długość i usunąć przebarwioną krawędź. W technice klinowej wycinany jest fragment tkanki w kształcie klina, najczęściej z części środkowej wargi, z zachowaniem jej naturalnego brzegu.
Badania porównujące powikłania po resekcji brzeżnej i klinowej wskazują, że jednym z głównych problemów pooperacyjnych jest rozejście się rany. Opisywany globalny odsetek powikłań na poziomie około 13% pozostaje zgodny z aktualnym piśmiennictwem. Zwraca się uwagę na tendencję do większego ryzyka rozejścia rany po technice klinowej, choć nie odnosi się to do sytuacji, w których zabieg WEDGE wykonywany jest z oszczędzeniem pęczka naczyniowo-nerwowego.
W aspekcie funkcjonalnym i estetycznym nowsze dane porównawcze wskazują na poprawę wyników ocenianych za pomocą skal FSFI i FGSIS w obu grupach operowanych pacjentek. Resekcja brzeżna TRIM wiązała się z większą poprawą satysfakcji estetycznej i obrazu własnego ciała, co znajdowało odzwierciedlenie w wyższych pooperacyjnych wynikach FGSIS. Jednocześnie część autorów wskazuje na teoretyczną przewagę techniki klinowej w zakresie zachowania unerwienia brzegu wargi, ponieważ naturalny brzeg pozostaje nienaruszony. Przewaga ta nie została jednak jednoznacznie potwierdzona klinicznie, a większość pacjentek zgłasza brak pogorszenia lub poprawę komfortu seksualnego niezależnie od zastosowanej techniki.
Przebieg okołooperacyjny i rekonwalescencja
Dane dotyczące techniki Edge-Wedge wskazują, że zabieg w większości przypadków może być wykonywany w znieczuleniu miejscowym i bez konieczności hospitalizacji. W analizowanej grupie 30 spośród 34 pacjentek operowano wyłącznie w znieczuleniu miejscowym.
Rekonwalescencja po labioplastyce przebiega etapowo. Powrót do podstawowej aktywności zajmuje zwykle 1–2 tygodnie. Pełne gojenie następuje zazwyczaj w ciągu 6–12 tygodni, natomiast ostateczny efekt estetyczny stabilizuje się najczęściej po 3–6 miesiącach, wraz ze stopniowym ustępowaniem obrzęku i utrwaleniem kształtu tkanek.
Powikłania i bezpieczeństwo
Do najczęściej opisywanych powikłań labioplastyki, niezależnie od wybranej techniki, należą rozejście się brzegów rany, krwiak, powierzchowne infekcje oraz niezadowalające bliznowacenie. W przypadku techniki klinowej opisywano również martwicę płata. W analizie dotyczącej metody Edge-Wedge odsetek powikłań był niski i obejmował infekcje drożdżakowe oraz pojedynczy przypadek rozejścia się rany wymagający rewizji.
Bezpieczeństwo zabiegu zależy od właściwej kwalifikacji pacjentki, precyzyjnego zaplanowania zakresu resekcji, techniki operacyjnej oraz doświadczenia chirurga. Szczególnie istotne jest zachowanie harmonijnego przejścia tkanek w okolicy łechtaczki i unikanie nadmiernej resekcji, która mogłaby pogorszyć wynik estetyczny lub funkcjonalny.
Znaczenie satysfakcji pacjentki
Ocena skuteczności labioplastyki nie powinna ograniczać się wyłącznie do wymiaru anatomicznego. Istotne znaczenie mają również komfort codziennego funkcjonowania, możliwość noszenia wybranej odzieży, zmniejszenie dolegliwości bólowych, poprawa higieny, komfort seksualny oraz subiektywna ocena wyglądu narządów płciowych. W dostępnych danych odnotowano poprawę wyników funkcjonalnych i estetycznych zarówno po technice brzeżnej, jak i klinowej. W przypadku metody TRIM wskazywano na szczególnie korzystny wpływ na satysfakcję estetyczną i obraz własnego ciała.
Metoda liniowa EDGE/TRIM jest sprawdzoną i szeroko stosowaną techniką labioplastyki warg sromowych mniejszych. Jej główną zaletą jest możliwość skutecznej redukcji nadmiaru tkanek na całej długości wargi oraz jednoczesnego usunięcia przebarwionej krawędzi. Technika ta może być szczególnie przydatna u pacjentek ze znacznym przerostem warg sromowych mniejszych, asymetrią oraz wyraźnymi zmianami pigmentacyjnymi brzegu.
Technika WEDGE zachowuje naturalny brzeg wargi i może mieć teoretyczne zalety w zakresie ochrony unerwienia, jednak nie wykazano jednoznacznie jej przewagi klinicznej nad techniką brzeżną. Metoda hybrydowa Edge-Wedge stanowi interesujące połączenie obu podejść, ale dostępne dane mają charakter wstępny i wymagają potwierdzenia w większych badaniach z dłuższą obserwacją.
Wybór techniki labioplastyki powinien być zindywidualizowany i oparty na anatomii pacjentki, nasileniu objawów, priorytetach estetycznych i funkcjonalnych oraz doświadczeniu operatora. Rzetelna kwalifikacja i realistyczne omówienie możliwych efektów pozostają kluczowe dla bezpieczeństwa zabiegu i satysfakcji pacjentki.
autor tekstu:
dr n. med. Piotr Kolczewski – ginekolog plastyczny. Absolwent Pomorskiej Akademii Medycznej, prezes/wiceprezes (2017-2023) Polskiego Towarzystwa Ginekologii Plastycznej i Rekonstrukcyjnej. Ordynator oddziału Oddziału Ginekologii i Położnictwa 109 szpitala Wojskowego w Szczecinie w latach 2010-2014. W latach 2014-2019 asystent oddziału Ginekologii Operacyjnej i Onkologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego.
Od ponad 20 lat zajmuje się leczeniem operacyjnym w zakresie szeroko pojętej ginekologii operacyjnej. Od wielu lat prowadzi szkolenia w zakresie uroginekologii i ginekologii plastycznej jak również jest czynnym uczestnikiem międzynarodowych konferencji.
Jest członkiem międzynarodowych towarzystw naukowych tematycznie związanych z operacjami rekonstrukcyjnymi i plastycznymi w ginekologii i uroginekologii ( IUGA, ICS, ESAG,PTGPiR ).
Tłumacz i redaktor naczelny polskiego wydania książki Michaela Goodmana: „Female Cosmetic and Reconstructive Gynecology” („Ginekologia Plastyczna – Chirurgia Narządów Intymnych Kobiety”) PZWL 2018.
Redaktor naukowy i autor podręcznika „Ginekologia Plastyczna – Techniki Małoinwazyjne” PZWL 2018.
Redaktor Naukowy kwartalnika „Ginekologia Plastyczna i Rekonstrukcyjna”
Aktualna aktywność naukowa obejmuje: wpływ Energy Based Devices na ścianę pochwy i skórę sromu, zastosowanie osocza bogatopłytkowego i fibryny bogatopłytkowej u kobiet z Female sexual disfunction.
- 1991 Staż podyplomowy Pomorska Akademia Medyczna ( PAM)
- 1991 Asystent w Zakładzie Patomorfologii PAM
- 1998 Specjalista Ginekologii i Położnictwa Szpital Szczecin Zdroje
- 1998 Nagroda okręgowej Izby Lekarskiej w Szczecinie za egzamin specialicyjny zdany z wyróżnieniem
- 1998 Prywatna praktyka ginekologiczna KOLMED
- 2005 Obrona rozprawy doktorskiej „ Polimorfizmy genetyczne w Nadciśnieniu Ciążowym”
- 2004 Asystent i Zastępca ordynatora w 109 Szpitalu Wojskowym w Szczecinie
- 2010 – 2014 Ordynator Oddziału Ginekologii i Położnictwa w 109 Szpitalu Wojskowym w Szczecinie
- 2012 Prywatna praktyka dedykowana ginekologii plastycznej i rekonstrukcyjnej ESTHEGYN
- 2014 – 2019 Asystent w klinice Ginekologii Operacyjnej i Onkologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego
- 2014 – 2018 Konsultant w Klinice Chirurgii Plastycznej w Szczecinie Artmedicalcenter
- 2017 Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Ginekologii Plastycznej i Rekonstrukcyjnej
- 2017 Konsultant w klinice MEDIFEM Warszawa
- 2018 Konsultant w klinice DOM LEKARSKI Szczecin
Piśmiennictwo
- Devgan L. Abstract: The Edge-Wedge Labiaplasty: A Novel Technique for Female Genital Rejuvenation. Plastic and Reconstructive Surgery – Global Open. 2017;5(9 Suppl):87–88. DOI: 10.1097/01.GOX.0000526289.80654.bc.
- Postoperative complications of labia minora reduction. Comparative study between wedge and edge resection. PubMed PMID: 28285885.
- The Effect of Technique Selection in Labiaplasty Surgery: Analysis of Aesthetic and Functional Outcomes. Analiza FSFI/FGSIS, grupy WEDGE vs TRIM, 2021–2025. PMC12733703.
- Posterior Wedge Resection: A More Aesthetic Labiaplasty. Aesthetic Surgery Journal. 2013;33(6):847. PMID: 23812954.
- Indications, Techniques and Complications of Labiaplasty. PMC4544281.
- A road map through the multi-faceted world of female genital cosmetic surgical techniques. PMC12177275.
