Karnozyna dostarcza histydynę, treonina uczestniczy w procesach związanych z odbudową tkanek, a tryptofan jest wykorzystywany w kilku szlakach metabolicznych istotnych dla odpowiedzi organizmu na stres. Te trzy składniki połączono w kompozycji Pellicar-F, której zastosowanie we wspomaganiu leczenia badano u pacjentów z odleżynami. Po sześciu tygodniach w grupie przyjmującej preparat odnotowano zmniejszenie powierzchni ran.
Ponieważ oceniano całą kompozycję, badanie nie pokazuje, który składnik odpowiadał za wynik ani czy ich wspólne działanie przewyższa działanie każdego z osobna, wiadomo jednak, że histydyna, treonina i tryptofan są dla człowieka aminokwasami niezbędnymi, dostarczanymi zazwyczaj z pożywieniem, jednak z tendencją niedoborową, wymagającą suplementacji w określonych sytuacjach. Dr n. med. Maciej Świątkiewicz i prof. dr hab. n. med. Paweł Grieb z Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mossakowskiego PAN zwracają uwagę, że u części pacjentów z odleżynami lub innymi ranami przewlekłymi stwierdzano obniżone stężenia tych właśnie aminokwasów. Obserwacja stała się punktem wyjścia do opracowania kompozycji żywnościowej Pellicar-F: karnozyna stanowi w niej źródło histydyny, a dwa pozostałe składniki to treonina i tryptofan.¹˒²
Istotne jest znaczenie takiego doboru, ale również granica wnioskowania. Niższe stężenie aminokwasu we krwi nie musi oznaczać, że jego niedostateczna podaż spowodowała ranę. Może wynikać ze zwiększonego zużycia lub innych zmian zachodzących w organizmie pacjenta. Autorzy wskazują, że dostępne obserwacje nie rozstrzygają, czy obniżone stężenia są przyczyną, czy skutkiem stresu towarzyszącego przewlekłym ranom.¹˒²
Karnozyna i histydyna: od zasobów mięśniowych do badań gojenia
Karnozyna to dipeptyd zbudowany z beta-alaniny i histydyny. Wskazani autorzy opisują mięśnie szkieletowe jako istotny zasób histydyny związanej w karnozynie; w przywołanych badaniach na zwierzętach uraz i stres wpływały natomiast na uwalnianie histydyny z tego zasobu. W modelu stresu u myszy podawanie histydyny lub karnozyny wiązało się ze zmniejszeniem stężenia kortykosteronu oraz pobudzeniem syntezy kolagenu w skórze i gojenia ran. Są to dane doświadczalne, których nie można bezpośrednio przełożyć na wielkość efektu u pacjentów z odleżynami.¹˒²
Karnozynę oceniano także u ludzi. W badaniu japońskim przyjmowanie jej w dawce 150 mg dziennie wiązało się z szybszym gojeniem odleżyn w ciągu dwóch miesięcy obserwacji; wynik ten stanowi odrębną przesłankę dla wyboru karnozyny jako składnika kompozycji.¹˒²
Treonina: składnik ważnych procesów
Treonina pojawia się w uzasadnieniu kompozycji z dwóch powodów. Po pierwsze: jej niższe stężenie stwierdzano w opisanym badaniu pacjentów z odleżynami. Po drugie: autorzy wiążą ją z procesami istotnymi dla odbudowy tkanek, w tym z syntezą kolagenu. Zwracają przy tym uwagę, że treonina jest w dużej mierze wykorzystywana do produkcji śluzu jelitowego. W przywoływanych badaniach doświadczalnych ten szlak utrzymywał pierwszeństwo nawet wtedy, gdy dostępność aminokwasu była ograniczona.¹˒²
Tryptofan: więcej niż prekursor serotoniny
Tryptofan jest wykorzystywany przez organizm do syntezy białek, a także przekształcany w kierunku kynureniny i serotoniny. Produktem przemian serotoniny jest melatonina. Autorzy omawiają badania przedkliniczne sugerujące, że niektóre produkty metabolizmu tryptofanu mogą uczestniczyć w procesach sprzyjających gojeniu. Przywołują również doświadczenie, w którym podanie tryptofanu poprawiło gojenie ran skórnych u myszy poddanych przewlekłemu stresowi.¹˒²
Dlaczego składniki znalazły się w jednym produkcie?
Wspólną przesłanką była obserwacja niższych stężeń histydyny, treoniny i tryptofanu u części osób z odleżynami, zestawiona z doświadczeniami dotyczącymi stresu i metabolizmu tych aminokwasów. Pellicar-F dostarcza je w jednej kompozycji, w wygodnej dla pacjenta formie (do ssania), co przede wszystkim ma znaczenie dla przyswajalności kompozycji oraz regularności jej przyjmowania przez pacjentów.¹˒²
W sześciotygodniowym badaniu pilotażowym uczestnicy z odleżynami stopnia 1–3 przyjmowali Pellicar-F raz dziennie lub pozostawali w grupie kontrolnej. W obu grupach stosowano standardowe posiłki i codzienną pielęgnację ran. Dla 22 pacjentów uzyskano prawidłowy pomiar powierzchni odleżyny zarówno na początku, jak i po sześciu tygodniach.¹
W grupie 11 osób przyjmujących kompozycję średnia powierzchnia rany zmniejszyła się o 42%. W jedenastoosobowej grupie kontrolnej średnio wzrosła o 169%. Różnica między grupami była statystycznie istotna (p < 0,05). ¹˒²
Najważniejsze ograniczenia dotychczasowych badań to mała liczebność i brak losowego przydziału: zgodnie ze szczegółowym opisem z 2025 r. pacjenci sami decydowali o przyjmowaniu tabletek, badanie nie pozwala więc wykluczyć wpływu różnic między grupami. Potwierdzenie wyniku wymaga większej próby z randomizacją. Osobnych badań wymagałoby ustalenie, czy połączenie trzech składników daje korzyść większą niż podawanie ich pojedynczo.¹
Dla obecnej oceny klinicznej najtrafniejszy wniosek jest węższy: istnieje biologiczne uzasadnienie składu Pellicar-F i pilotażowa obserwacja poprawy dotycząca całej kompozycji przyjmowanej obok standardowej opieki nad odleżyną. Autorzy podkreślają, że produkt nie ma działania przeciw drobnoustrojom i nie zastępuje postępowania miejscowego. Wynik badania dotyczy odleżyn; skuteczności w innych ranach przewlekłych jeszcze nie wykazano.¹˒²
Piśmiennictwo
- Świątkiewicz M, Lejczak A, Foltyński P, Grieb P. Essential amino acid supplementation for pressure ulcers: pathophysiological rationale and results from a pilot study. Amino Acids. 2025;57:54. doi:10.1007/s00726-025-03489-8.
- Świątkiewicz M, Grieb P. Kompozycja żywnościowa wspomagająca leczenie odleżyn. Lek w Polsce. 2024;34(400):32–36.
Partner Artykułu: NGK PHARMA




