Przepisy o reklamie wyrobów medycznych są stosowane w pełnym zakresie od 1 lipca 2023 r. Od samego początku budziła wiele kontrowersji i wątpliwości, tak w środowisku prawniczym, jak producentów, importerów oraz dystrybutorów. Pierwsze miesiące były jedną wielką niewiadomą, ponieważ wszyscy zastanawiali się nad tym, co wolno jeszcze pokazać w mediach społecznościowych. Po ponad trzech latach przychodzi odpowiedni moment aby powiedzieć: „Sprawdzam.” i zadać pytanie: jak często i jak dotkliwie Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z tych przepisów korzysta.
Wnioskiem z 7 września 2026 r. zwróciłem się do URPL o informację o liczbie kar nałożonych dotychczas za naruszenie zasad reklamy wyrobów medycznych oraz o ich wysokości. Początkowo Urząd nie chciał mi udzielić tych informacji, zakładając przy tym, że działam w imieniu jednego z moich Klientów, co było oczywiście nieprawdą. Tak jak wspomniałem, o informację wystąpiłem osobiście, działając z własnej inicjatywy i w ramach dostępu do informacji publicznej. Na skutek mojej interwencji, ostatecznie udzielono mi odpowiedź.
Z odpowiedzi Prezesa URPL (znak AE:PL-92483-18778-ATRVA-26) wynika, że od 1 lipca 2023 r. do dnia jej udzielenia wydał on 44 decyzje nakładające administracyjne kary pieniężne za naruszenie przepisów o reklamie, o których mowa w art. 54–61 ustawy z dnia 7 kwietnia 2022 r. o wyrobach medycznych oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie reklamy wyrobów medycznych. Najniższa kara wyniosła 500 zł, najwyższa 80 000 zł.
Data początkowa nie jest przypadkowa. 30 czerwca 2023 r. skończył się okres przejściowy, w którym można było jeszcze rozpowszechniać reklamy przygotowane przed wejściem w życie rozporządzenia (§ 6 rozporządzenia). Od tego czasu Urząd wydaje średnio nieco ponad jedną decyzję karną miesięcznie. Nie jest to skala masowa, ale nie są to też pojedyncze sprawy pokazowe, których obawiało się wielu przedsiębiorców związanych z wyrobami medycznymi.
Więcej niż sama liczba mówią widełki. Ustawa pozwala na kary do 2 000 000 zł, a za wprowadzanie w błąd co do przewidzianego zastosowania, bezpieczeństwa i działania wyrobu nawet do 5 000 000 zł. Najwyższa dotychczasowa kara, 80 000 zł, to 4% górnej granicy z art. 103 ust. 2 ustawy. Najniższa, 500 zł, pokazuje z kolei, że Urząd różnicuje wymiar sankcji i nakłada je również wtedy, gdy naruszenie ma niewielką skalę. Takie działanie ma mieć najwyraźniej charakter prewencyjny. I słusznie.
Oczywiście, odpowiedź ma swoje ograniczenia. Nie podaje, kim byli ukarani (producenci, dystrybutorzy, gabinety, influencerzy), na jakiej podstawie nałożono poszczególne kary ani ile decyzji zaskarżono i z jakim skutkiem. Statystyka nie obejmuje też decyzji nakazujących usunięcie naruszeń lub zaprzestanie reklamy, które Prezes Urzędu wydaje na podstawie art. 57 ustawy niezależnie od kar pieniężnych. Rzeczywista liczba interwencji Urzędu jest więc z pewnością większa niż 44.
Przekazane informacje, mimo swojej oszczędności są jest bardzo kluczowe. Nie tyle szczegóły są w nich ważne, co potwierdzenie wcześniejszych zapewnień przedstawicieli URPL, że celem nowych przepisów i przyszłych działań Urzędu nie jest pochopne karanie przedsiębiorców, lecz czuwanie nad przestrzeganiem przepisów. Już wówczas dało się wyczuć, że Urząd nie będzie sięgał po wysokie kary w początkowym okresie obowiązywania przepisów, a także wobec drobnych i pojedynczych naruszeń. Najwyższe kary mają być przewidziane dla przypadków oczywistych lub celowych naruszeń, a także reklamowych recydywistów.
Jakie przepisy stosuje Prezes URPL
Punktem wyjścia jest art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 (MDR). Zakazuje on używania w reklamie tekstów, nazw, znaków towarowych, obrazów i symboli, które mogą wprowadzić użytkownika lub pacjenta w błąd co do przewidzianego zastosowania, bezpieczeństwa i działania wyrobu, w szczególności przez przypisywanie wyrobowi właściwości, których nie ma, przemilczanie ryzyka związanego z jego używaniem albo sugerowanie zastosowań, których nie obejmowała ocena zgodności.
Polska ustawa dodaje do tego własne wymagania. Reklama kierowana do publicznej wiadomości ma być zrozumiała dla laika, także wtedy, gdy powołuje się na badania lub literaturę naukową (art. 55 ust. 1). Nie może wykorzystywać wizerunku osób wykonujących zawody medyczne lub podających się za takie osoby ani przedstawiać osób prezentujących wyrób w sposób sugerujący, że wykonują taki zawód. Nie może też dotyczyć wyrobów przeznaczonych do używania przez użytkowników innych niż laicy (art. 55 ust. 2 pkt 1 i 3). Reklamę prowadzi wyłącznie podmiot gospodarczy w rozumieniu MDR, czyli producent, upoważniony przedstawiciel, importer lub dystrybutor. Inne osoby mogą to robić dopiero po pisemnym zatwierdzeniu reklamy przez taki podmiot, który odpowiada wtedy za jej zgodność z prawem (art. 56).
Wątpliwości i niedopowiedzenia ustawy miało rozwiać oczekiwane przez wszystkich rozporządzenie Ministra Zdrowia. Tak się jednak nie stało. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 kwietnia 2023 r. (Dz. U. poz. 817) określa wyłącznie dane, jakie reklama musi zawierać, i sposób jej prezentowania, w tym konieczne do zamieszczenia ostrzeżenie: „To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą”.
Reklama gabinetu jako reklama wyrobu
Dla lekarzy medycyny estetycznej najważniejszy jest art. 58 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przepisy o reklamie wyrobów stosuje się również do reklamy działalności gospodarczej lub zawodowej, w której wyrób wykorzystuje się do świadczenia usług, w zakresie, w jakim reklama dotyczy usług świadczonych przy użyciu danego wyrobu. Wypełniacze na bazie kwasu hialuronowego, nici, stymulatory tkankowe i urządzenia laserowe to wyroby medyczne przeznaczone dla profesjonalistów. Gdy gabinet promuje zabieg, podając nazwę handlową konkretnego preparatu lub urządzenia, taki przekaz ocenia się według ustawy o wyrobach medycznych.
Jeden post może wtedy naruszać kilka przepisów jednocześnie. Wyrobu przeznaczonego dla profesjonalistów nie wolno reklamować publicznie (art. 55 ust. 2 pkt 3). Lekarz, który występuje w materiale z nazwą wyrobu, narusza zakaz wykorzystywania wizerunku osób wykonujących zawód medyczny (art. 55 ust. 2 pkt 1). Gabinet co do zasady nie jest też podmiotem gospodarczym w rozumieniu MDR, więc bez pisemnego zatwierdzenia przez producenta lub dystrybutora nie ma uprawnienia do prowadzenia reklamy wyrobu (art. 56).
Osobne ryzyko dotyczy współpracy z influencerami. Reklamą wyrobu jest także kierowanie do publicznej wiadomości opinii użytkowników, jeżeli otrzymują z tego tytułu korzyści (art. 58 ust. 1 pkt 3). Bezpłatny zabieg w zamian za relację w mediach społecznościowych mieści się w tym przepisie. Karę może ponieść zarówno osoba, która publikuje materiał, jak i gabinet, który go zlecił, ponieważ art. 103 ust. 2 ustawy obejmuje każdego, kto prowadzi reklamę.
Wysokość kar
Kary za naruszenie zasad reklamy przewiduje art. 103 ustawy. Kto wbrew art. 7 MDR używa treści, które mogą wprowadzić w błąd co do przewidzianego zastosowania, bezpieczeństwa i działania wyrobu, podlega karze do 5 000 000 zł (ust. 1). Kto prowadzi reklamę w sposób sprzeczny z art. 7 MDR lub z art. 54–60 ustawy, podlega karze do 2 000 000 zł (ust. 2). Nieprzechowywanie albo nieudostępnienie na żądanie Urzędu wzorów reklam i informacji o ich rozpowszechnianiu, wbrew art. 61 ust. 1–4, jest zagrożone karą do 50 000 zł (ust. 3).
Te maksima obniża art. 104 ust. 1 ustawy. Jeżeli naruszenie nie mogło powodować zagrożenia życia lub zdrowia użytkowników lub pacjentów, kara nie może przekroczyć 10% maksymalnego wymiaru, czyli 200 000 zł przy art. 103 ust. 2 i 500 000 zł przy art. 103 ust. 1. Przy ponownym naruszeniu na tej samej podstawie, które takiego zagrożenia nie stwarzało, pułap wynosi 50% maksymalnego wymiaru. Najwyższa kara wskazana przez Urząd mieści się w niższym z tych progów. Nie wiadomo jednak, czy w którejkolwiek sprawie Prezes URPL przyjął, że reklama mogła zagrażać zdrowiu pacjentów.
Art. 104 ust. 2 ustawy pozwala odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli zdarzenie miało charakter incydentalny, nie stwarzało ryzyka, a podmiot najpóźniej w terminie wskazanym przez Prezesa Urzędu podjął działania w celu usunięcia uchybienia i poinformował o tym Urząd. Warunki te muszą być spełnione łącznie, a ostatni zależy wyłącznie od szybkości reakcji strony.
W kwestiach, których ustawa nie reguluje, stosuje się dział IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalając wysokość kary, organ bierze pod uwagę w szczególności wagę i okoliczności naruszenia oraz czas jego trwania, częstotliwość podobnych naruszeń w przeszłości, uprzednie ukaranie za to samo zachowanie, stopień przyczynienia się strony, działania podjęte przez nią dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia, wysokość uzyskanej korzyści, a w przypadku osoby fizycznej także jej warunki osobiste (art. 189d k.p.a.). Od tego, jak strona udokumentuje te okoliczności, w dużej mierze zależy, czy kara zamknie się w kilkuset złotych, czy w kilkudziesięciu tysiącach.
Przebieg postępowania
Nadzór nad reklamą wyrobów medycznych sprawuje wyłącznie Prezes URPL (art. 58 ust. 3 ustawy). Postępowanie toczy się z urzędu i może zostać wszczęte również na skutek sygnału od pacjenta albo konkurenta. Urząd na wstępie zażąda wzoru reklamy wraz z informacją o sposobie i okresie jej rozpowszechniania (art. 61 ust. 2). Podmiot prowadzący reklamę ma obowiązek przechowywać wzory reklam i informacje o miejscach ich rozpowszechniania przez 2 lata od końca roku kalendarzowego, w którym reklama była rozpowszechniana (art. 61 ust. 1).
Po stwierdzeniu naruszenia Prezes Urzędu zawsze nakazuje w drodze decyzji usunięcie naruszeń, zaprzestanie publikowania lub prowadzenia reklamy albo publikację decyzji w tych miejscach i mediach, w których reklama się ukazała (art. 57 ust. 1). Decyzje nakazujące usunięcie naruszeń i zaprzestanie reklamy podlegają natychmiastowemu wykonaniu (art. 57 ust. 2), więc materiał trzeba usunąć od razu, bez względu na planowane odwoływanie się od decyzji i dalszy spór. Karę pieniężną nakłada się odrębną decyzją administracyjną (art. 104 ust. 3).
Strona ma wszystkie uprawnienia procesowe przewidziane w k.p.a., w tym prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji (art. 10 § 1 k.p.a.). Od decyzji Prezesa URPL nie przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia. Strona może złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.) albo od razu wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (art. 52 § 3 p.p.s.a.). Karę uiszcza się w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 104 ust. 5 ustawy). Na wniosek strony organ może odroczyć termin płatności albo rozłożyć karę na raty (art. 189k k.p.a.). Kary nie nakłada się, jeżeli od naruszenia lub wystąpienia jego skutków upłynęło 5 lat (art. 189g § 1 k.p.a.).
Co zrobić po otrzymaniu pisma z Urzędu
Z postępowań, które prowadziłem dla Klientów przed Prezesem URPL w przedmiocie reklamy, wynika, że najwięcej zależy od tego, co strona przekaże Urzędowi na samym początku: jakie dokumenty, w jakim porządku i z jakim wyjaśnieniem. Postępowanie toczy się w całości na piśmie, więc dobrze przygotowana odpowiedź na pierwsze wezwanie potrafi zdeterminować ostateczne orzeczenie, co najlepiej widać po wskazanych przez URPL widełkach orzekanych kar. Pierwsze pismo z Urzędu wyznacza moment, w którym strona ma największy wpływ na wynik sprawy.
Odpowiedź Prezesa URPL potwierdza, że przepisy o reklamie wyrobów medycznych są stosowane regularnie i dotyczą także mniejszych podmiotów. Kwoty z dotychczasowej praktyki są dalekie od ustawowych maksimów, ale kara rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych za jedną kampanię potrafi być bardzo odczuwalna.
Dane liczbowe: odpowiedź Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, znak AE:PL-92483-18778-ATRVA-26, na wniosek Adwokata Michała Gajdy – GAJDA ADWOKACI o udostępnienie informacji publicznej z dnia 7 września 2026 r.




