Fotobiomodulacja w dermatologii coraz częściej przedstawiana jest jako skuteczne, nieinwazyjne wsparcie leczenia chorób zapalnych skóry. Terapia światłem, która z zastosowaniem odpowiednich urządzeń może być przeprowadzana zarówno w gabinecie lekarskim, jak i w domu pacjenta, zastosowana może zostać m.in. w leczeniu trądziku zwykłego, łuszczycy i atopowego zapalenia skóry.
Fotobiomodulacja
jako narzędzie wspomagające w praktyce dermatologicznej
System BIOPTRON® Hyperlight to szwajcarski, nieinwazyjny wyrób medyczny wykorzystujący światło spolaryzowane i hiperspolaryzowane (w zależności od rodzaju filtra w urządzeniu), polichromatyczne, niekoherentne i niskoenergetyczne. Terapia pobudza naturalne procesy lecznicze organizmu generując przy tym znikomą ilość ciepła i nie uszkadzając skóry, literatura i badania nie przywołują też żadnych działań niepożądanych.
W warstwie biologicznej przywołuje się kilka głównych efektów prowadzenia terapii światłem: zwiększenie ruchliwości i migracji fibroblastów, wzrost produkcji endogennego kolagenu, poprawę mikrokrążenia, wspomaganie angiogenezy, ograniczanie infekcji bakteryjnych oraz redukcję lokalnego stanu zapalnego poprzez zmniejszenie produkcji cytokin prozapalnych, takich jak IL-6 i TNF-α. W ujęciu klinicznym taki zestaw deklarowanych mechanizmów ma uzasadniać zastosowanie w schorzeniach, w których współistnieją zaburzenia bariery naskórkowej, przewlekły stan zapalny, nadkażenie oraz opóźniona regeneracja.
Pamiętać oczywiście należy, że terapia światłem nie stanowi zamiennika standardu postępowania, lecz uzupełnienie, a w wielu przypadkach także skrócenie okresu leczenia, np. w leczeniu łuszczycy i AZS często terapia światłem bywa skojarzona z miejscowo stosowanym kortykosteroidem.
Łuszczyca:
poprawa PASI i grubości skóry jako główny punkt odniesienia
W badaniach klinicznych potwierdzono korzyści z terapii BIOPTRON® Hyperlight w różnych lokalizacjach zmian łuszczycowych. Najważniejszym spośród nich wydaje się deklarowane zmniejszenie wskaźnika PASI oraz redukcja grubości skóry, przy bardzo dobrym profilu bezpieczeństwa i braku zgłaszanych działań niepożądanych.
W jednym z przeprowadzonych badan porównano grupę kontrolną leczoną miejscowo kremem z 0,1% aceponianem metyloprednizolonu z grupą otrzymującą ten sam krem oraz terapię BIOPTRON®. Po leczeniu stwierdzono istotną poprawę zarówno PASI, jak i grubości skóry, po zakończeniu terapii wyniki grupy BIOPTRON® były korzystniejsze niż w grupie kontrolnej. (redukcja PASI o 43% oraz grubości skóry o 47% w grupie poddanej terapii światłem).
(tu wykres ze str. 3)
Odnotowanych zostało także wiele przypadków skutecznego działania monoterapii światłem: np. u pacjentki z przewlekłą łuszczycą pleców, leczonej monoterapią BIOPTRON® Hyperlight w codziennych 60-minutowych sesjach po 9 dniach uzyskano zmniejszenie rumienia i krost oraz poprawę gładkości skóry, po kolejnych 6 dniach – dalsze zmniejszenie zaczerwienienia, po 17 dniach – niemal całkowite ustąpienie rumienia i krost; światło jako monoterapia oddziaływało więc zarówno na zapalenie, jak i na cechy morfologiczne blaszki łuszczycowej, zwłaszcza zgrubienie i rumień.
Atopowe zapalenie skóry:
redukcja SCORAD i poprawa komfortu chorego
Przeciwzapalne i regeneracyjne właściwości terapii światłem, to najważniejszy element zastosowania tej terapii w leczeniu AZS. BIOPTRON® Hyperlight także może tu być stosowany jako terapia samodzielna albo w skojarzeniu z innymi metodami leczenia. Najważniejsze oczekiwane efekty, to łagodzenie zaczerwienienia, świądu i łuszczenia, a zatem poprawa stanu skóry oraz dobrostanu pacjenta.
Najmocniej akcentowanym parametrem skuteczności jest SCORAD. Producent na podstawie badań klinicznych wskazuje, że zarówno miejscowy krem kortykosteroidowy z hydrokortyzonem 2,5%, jak i terapia światłem BIOPTRON® poprawiały wyniki po czterech tygodniach, jednak grupa otrzymująca dodatkowo światło w terapii łączonej miała osiągnąć wyższy procentowy wzrost skuteczności niż grupa leczona samym kortykosteroidem przy jednoczesnym braku zgłaszanych skutków ubocznych.
Wyraźnym przykładem w tym przypadku może być case study pacjenta z umiarkowaną, 20-letnią atopową chorobą skóry kończyn, u którego po sześciu tygodniach terapii odnotowano istotną poprawę w zakresie rumienia, świądu i suchości skóry. Dla praktyka dermatologa jest to sygnał, że terapię światłem warto rozważyć przede wszystkim w obszarze terapii wspomagającej, nastawionej na wyciszenie zapalenia i odbudowę bariery skórnej.
To właśnie w AZS deklarowane mechanizmy działania światła wydają się najbardziej spójne z potrzebami klinicznymi: zmniejszenie produkcji cytokin prozapalnych, poprawa mikrokrążenia, wspomaganie regeneracji naskórka i potencjalne ograniczenie wtórnych nadkażeń – światło nie zastąpi w każdym przypadku leczenia przeciwzapalnego, emolientów i każdorazowej kontroli zaostrzeń, ale będzie pełnić rolę wzmacniającą, szczególnie u pacjentów z utrzymującym się świądem, rumieniem i suchością skóry.
Trądzik zwykły:
nacisk na działanie przeciwzapalne, gojenie i ograniczenie nowych zmian
Korzyści z zastosowania dodatkowych terapii światłem w leczeniu trądziku, wśród których wymienia się m.in. zmniejszenie stanu zapalnego związanego ze zmianami trądzikowymi, przyspieszenie gojenia już istniejących wykwitów, potencjalne ograniczenie powstawania nowych zmian oraz poprawę struktury skóry i zmniejszenie widoczności blizn potrądzikowych, odnaleźć można we wnioskach wielu badań klinicznych.
Znany jest m.in. przykład pacjenta z ciężkim trądzikiem pospolitym i rozległym stanem zapalnym twarzy, u którego po sześciu miesiącach nieskutecznej antybiotykoterapii terapia BIOPTRON® Hyperlight miała przynieść znaczną poprawę: zmniejszenie rozmiaru porów, ograniczenie nowych zmian i zaskórników oraz stopniową repigmentację dotkniętych obszarów.
W leczeniu trądziku światło nie tyle jest narzędziem stricte bakteriobójczym wobec Cutibacterium acnes, ile interwencją modulującą stan zapalny, wspierającą gojenie i ograniczającą czynniki sprzyjające utrwalaniu zmian.
Jakie mechanizmy mają uzasadniać skuteczność w tych trzech dermatozach?
Z punktu widzenia lekarza dermatologa wyjątkowo interesującą może wydawać się próba spięcia różnych wskazań wspólnym modelem biologicznym. W przedstawianych przez producenta urządzenia badaniach dominuje sugestia, że skuteczność światła w trądziku, łuszczycy i AZS wynika z połączenia sześciu procesów: modulacji zapalenia, wsparcia regeneracji, poprawy perfuzji tkankowej, pobudzenia angiogenezy, nasilenia aktywności fibroblastów i stymulacji syntezy kolagenu, a także wspomagania odpowiedzi wobec powierzchownych infekcji bakteryjnych.
W trądziku taki model odpowiadałby potrzebie redukcji stanu zapalnego i wspomagania gojenia zmian. W łuszczycy — ograniczenia rumienia, nacieku i zgrubienia blaszki, w AZS — potrzebie poprawy bariery skórnej, złagodzenia świądu i wtórnego zmniejszenia nasilenia zmian zapalnych.
Bezpieczeństwo i praktyczne walory użytkowe
System BIOPTRON® Hyperlight wytwarza znikomą ilość ciepła, brak jest znanych przypadków uszkodzeń skóry i skutków ubocznych będących efektem terapii. Producent wskazuje, że terapia ta może być stosowana również w pediatrii, w tym u noworodków i dzieci (pod nadzorem lekarza oraz zastosowaniem specjalnej opaski na oczy), między innymi w wybranych schorzeniach skórnych i egzemie endogennej.
Światło ma tu charakter spolaryzowany lub hiperspolaryzowany (zależnie od filtra), polichromatyczny i niekoherentny. Stopień polaryzacji wynosi powyżej 95%, intensywność światła to co najmniej 10 000 luksów, gęstość mocy: około 40 mW/cm², energia świetlna – około 2,4 J/cm² na minut, co lokuje urządzenie w obszarze fotobiomodulacji niskoenergetycznej, a nie klasycznej fototerapii UV.
Światło LED i HPL jest interesującym narzędziem wspomagającym w dermatozach zapalnych, szczególnie tam, gdzie celem jest redukcja zapalenia, przyspieszenie regeneracji i poprawa tolerancji terapii. Możliwość wspomagania leczenia przez samego pacjenta w terapii domowej w wielu przypadkach może okazać się nieoceniona – zwłaszcza gdy chory jest osobą np. zajętą lub – wykluczoną komunikacyjnie, a zatem nie posiadającą możliwości skorzystania z dodatkowej, cyklicznej terapii światłem w gabinecie lekarskim.
