Technologie wykorzystujące energię (Energy‑Based Devices, EBD) coraz częściej pojawiają się w obszarze ginekologii funkcjonalnej i estetycznej. W niniejszym artykule przeglądowym przedstawiono aktualny stan wiedzy dotyczący skuteczności i bezpieczeństwa laserów, radiofrekwencji oraz HIFU/MFU w leczeniu wysiłkowego nietrzymania moczu (SUI), ze szczególnym uwzględnieniem danych z lat 2022–2025.
Wprowadzenie
Wysiłkowe nietrzymanie moczu (stress urinary incontinence, SUI) stanowi jedno z najczęstszych zaburzeń funkcjonalnych dolnych dróg moczowych u kobiet i istotnie wpływa na jakość życia. Zgodnie z obowiązującymi wytycznymi podstawę leczenia stanowią fizjoterapia mięśni dna miednicy (PFMT), pessaroterapia oraz procedury chirurgiczne. W ostatnich latach coraz większe zainteresowanie budzą techniki energetyczne, oferowane jako małoinwazyjne alternatywy dla pacjentek unikających interwencji operacyjnych.
Mechanizm działania urządzeń EBD
Urządzenia EBD (lasery, radiofrekwencja, HIFU/MFU) wywołują kontrolowany efekt termiczny w tkankach pochwy i strukturach okołcewkowych. Mechanizm ten obejmuje:
• denaturację mostków wodorowych w łańcuchach kolagenu i jego natychmiastowe obkurczenie,
• stymulację fibroblastów do syntezy nowego kolagenu i elastyny,
• przebudowę macierzy pozakomórkowej oraz poprawę biomechaniki tkanek.
Efektem klinicznym jest poprawa napięcia tkanek pochwy i podparcia cewki moczowej, co może przekładać się na redukcję objawów SUI.
Lasery (CO₂, Er:YAG) w leczeniu SUI
W latach 2022–2025 opublikowano szereg badań oceniających skuteczność laseroterapii w leczeniu SUI. Aktualne metaanalizy i randomizowane badania kliniczne nie potwierdzają jednoznacznej przewagi laserów nad placebo (sham) ani nad fizjoterapią mięśni dna miednicy.
Badania z zastosowaniem lasera CO₂ nie wykazały istotnej poprawy klinicznej po 3 miesiącach obserwacji, natomiast pojedyncze prace dotyczące lasera Er:YAG sugerują przejściową poprawę po 6 miesiącach. Dane długoterminowe (>12 miesięcy) pozostają ograniczone, a skuteczność laseroterapii w SUI należy uznać za niejednoznaczną.
Radiofrekwencja (RF) w leczeniu wysiłkowego nietrzymania moczu
W porównaniu z laseroterapią, radiofrekwencja wykazuje bardziej obiecujące wyniki kliniczne. Randomizowane badania z grupą kontrolną typu sham wskazują na istotną statystycznie poprawę objawów SUI u kobiet po menopauzie z łagodnym i umiarkowanym nietrzymaniem moczu.
Po 12 miesiącach obserwacji odsetek sukcesu klinicznego w grupie RF sięgał około 70%, w porównaniu do niespełna 40% w grupie kontrolnej. Dodatkowo wykazano poprawę jakości życia oraz parametrów subiektywnych ocenianych w standaryzowanych kwestionariuszach. Ograniczeniem pozostaje brak dużych badań z obserwacją przekraczającą 24 miesiące.
HIFU/MFU – obecny stan wiedzy
Dostępne dane dotyczące zastosowania HIFU/MFU w leczeniu SUI są ograniczone. Opublikowane prace obejmują małe grupy pacjentek, często o charakterze retrospektywnym lub narracyjnym. Brakuje badań randomizowanych wysokiej jakości, które pozwalałyby na jednoznaczną ocenę skuteczności tej technologii w SUI.
Status regulacyjny i aspekty prawne
Wszystkie techniki EBD stosowane w leczeniu wysiłkowego nietrzymania moczu mają charakter off‑label. Nie zostały zatwierdzone do tego wskazania ani przez FDA, ani przez EMA. Zastosowanie tych metod wymaga rzetelnej kwalifikacji pacjentek, szczegółowego omówienia ograniczeń dowodów naukowych oraz uzyskania świadomej zgody.
Wnioski praktyczne
- Standardem leczenia SUI pozostają fizjoterapia mięśni dna miednicy oraz leczenie chirurgiczne zgodne z aktualnymi wytycznymi.
2. Technologie EBD mogą być rozważane u wybranych pacjentek, które nie kwalifikują się do leczenia operacyjnego lub chcą go uniknąć.
3. Radiofrekwencja posiada obecnie najsilniejsze, choć nadal ograniczone, podstawy dowodowe spośród metod EBD.
4. Niezbędne są dalsze badania kliniczne o dużej mocy oraz długoterminowa obserwacja pacjentek.
Piśmiennictwo (wybrane)
Coyne KS et al. Int Urogynecol J. 2024.
Serati M et al. Am J Obstet Gynecol. 2022.
Palacios S, Ramirez M. Int Urogynecol J. 2023.
Chinthakanan O et al. Int J Women’s Health. 2023.
Kim YJ et al. Medicina (Kaunas). 2022.
Lauterbach R et al. J Clin Med. 2025.
Gambacciani M et al. Eur Urol Focus. 2025.
NICE NG123. 2021.
Autor:
dr n. med. Piotr Kolczewski – ginekolog plastyczny. Absolwent Pomorskiej Akademii Medycznej, prezes/wiceprezes (2017-2023) Polskiego Towarzystwa Ginekologii Plastycznej i Rekonstrukcyjnej. Ordynator oddziału Oddziału Ginekologii i Położnictwa 109 szpitala Wojskowego w Szczecinie w latach 2010-2014. W latach 2014-2019 asystent oddziału Ginekologii Operacyjnej i Onkologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego.
Od ponad 20 lat zajmuje się leczeniem operacyjnym w zakresie szeroko pojętej ginekologii operacyjnej. Od wielu lat prowadzi szkolenia w zakresie uroginekologii i ginekologii plastycznej jak również jest czynnym uczestnikiem międzynarodowych konferencji.
Jest członkiem międzynarodowych towarzystw naukowych tematycznie związanych z operacjami rekonstrukcyjnymi i plastycznymi w ginekologii i uroginekologii ( IUGA, ICS, ESAG,PTGPiR ).
Tłumacz i redaktor naczelny polskiego wydania książki Michaela Goodmana: „Female Cosmetic and Reconstructive Gynecology” („Ginekologia Plastyczna – Chirurgia Narządów Intymnych Kobiety”) PZWL 2018.
Redaktor naukowy i autor podręcznika „Ginekologia Plastyczna – Techniki Małoinwazyjne” PZWL 2018.
Redaktor Naukowy kwartalnika „Ginekologia Plastyczna i Rekonstrukcyjna”
